Diastema – czym jest przerwa między jedynkami i jak ją leczyć?
Przerwa między jedynkami dla jednych jest znakiem rozpoznawczym, dla innych powodem skrępowania i obniżonej pewności siebie. Diastema nie zawsze jest wyłącznie problemem estetycznym – w niektórych przypadkach może wpływać na wymowę, stabilność zgryzu i zdrowie dziąseł. Kluczowe jest jednak jedno: zanim zdecydujemy się na jej zamykanie, trzeba dokładnie poznać przyczynę jej powstania.
Czym jest diastema?
Diastema to przerwa pomiędzy górnymi siekaczami przyśrodkowymi, potocznie nazywana „szparą między jedynkami”. Jest to wada ustawienia zębów, która najczęściej ma znaczenie estetyczne, ale w niektórych przypadkach może wpływać również na wymowę oraz zdrowie tkanek przyzębia.
Ma duże znaczenie w mowie i może prowadzić do występowania świszczenia przy wypowiadaniu głosek ś, ź, ć, dź, s, z.
Leczenie diastemy wykonywane jest nie zawsze tylko ze względów estetycznych. Ta wada może się pogłębiać i prowadzić do zaburzeń zgryzu, lub problemów periodontologicznych czyli zapalenia dziąseł, lub przewlekłego ranienia brodawki międzyzębowej.
Rodzaje diastemy
Podstawowy podział diastemy opiera się na przyczynie jej powstania, co ma kluczowe znaczenie przy planowaniu leczenia. W zależności od przyczyny powstania szpary między zębami wyróżniamy 3 rodzaje diastemy:
| Rodzaj | Opis |
| Diastema fizjologiczna | Występuje u dzieci w wieku ok. 7-9 lat. Jest to całkowicie normalne zjawisko i nie mamy czym się martwić. Diastema zanika po wyrznięciu się stałych kłów. |
| Diastema prawdziwa | Tutaj przyczyną jest zła budowa wędzidełka wargi górnej. Wędzidełko jest to przyczep wargi do dziąsła i może ono być przerośnięte lub zbyt nisko przyczepione (między zębami). |
| Diastema rzekoma | Jest ona spowodowana zaburzeniem liczby lub wielkości zębów. Może być ich albo za mało – brak siekaczy bocznych, albo za dużo – ząb nadliczbowy rozsuwający siekacze tzw. mesiodens. Może też być spowodowana zbyt małymi zębami. |
Istnieje jeszcze drugi podział diastemy, w którym bierzemy pod uwagę ustawienie zębów. Wyróżniamy:
| Rodzaj | Opis |
|---|---|
| Diastemę zbieżną | Występuje, gdy korony siekaczy są skierowane ku sobie a korzenie rozsunięte. |
| Diastemę równoległą | Kiedy korony i korzenie są ustawione prosto. |
| Diastemę rozbieżną | W której korony są rozchylone a korzenie blisko siebie |
Ustawienie koron i korzeni siekaczy ma istotny wpływ na wybór metody leczenia oraz jego czas trwania. Dlatego przed rozpoczęciem terapii niezbędna jest dokładna diagnostyka radiologiczna.
Diastema leczenie
Nie istnieje jedna uniwersalna metoda zamykania diastemy – skuteczne leczenie zawsze musi być dopasowane indywidualnie do pacjenta i przyczyny wady.
Jest bardzo dużo metod na zamykanie diastemy, ale każda musi być indywidualnie dobrana do pacjenta. Musimy wziąć bardzo dużo czynników pod uwagę a najważniejsze to rodzaj i wielkość diastemy, wiek pacjenta oraz stan uzębienia. Leczenie diastemy możemy podzielić na chirurgiczne, ortodontyczne, protetyczne oraz z wykorzystaniem wypełnień kompozytowych. Każde z nich powoduje leczenie diastemy, ale powinno być odpowiednio dobrane przez specjalistę – stomatologa.
Diastema leczenie chirurgiczne
W przypadku gdy powodem szpary między siekaczami jest przerośnięte lub zbyt długie wędzidełko wargi górnej musimy przede wszystkim wyeliminować przyczynę. Jest to bardzo delikatny zabieg wykonywany w znieczuleniu. Najlepiej zgłosić się do lekarza zajmującego się chirurgią stomatologiczną.
Usunięcie przyczyny, jaką jest nieprawidłowe wędzidełko, jest warunkiem koniecznym, aby uniknąć nawrotu diastemy po leczeniu ortodontycznym lub estetycznym.
Zabieg wykonany u dzieci może spowodować zamykanie diastemy bez ingerencji w samo ustawienie zębów. Należy jednak tutaj szybko zdiagnozować problem i podciąć wędzidełko zanim wyrosną wszystkie stałe zęby.
Diastema a aparat ortodontyczny
Współczesna ortodoncja pozwala leczyć diastemę w sposób przewidywalny, również u dorosłych pacjentów.
Kiedy chcemy zachować nasze własne zęby w niezmienionym kształcie i zależy nam na pełnej naturalności, jedynym wyjściem jest leczenie ortodontyczne. Polega ono na zsunięciu zębów za pomocą aparatu ortodontycznego lub w przypadku małych wad za pomocą gumek i wyciągów. Najczęściej wystarczy aparat założony tylko na górne zęby. Gdy występuje diastema leczenie ortodontyczne jest bardzo zależne od pozycji położenia korzenia.
Najtrudniejszą do leczenia jest diastema zbieżna, ponieważ mimo bliskiego położenia koron zęba to korzenie muszą pokonać największą drogę przy leczeniu ortodontycznym. Przy takiej konfiguracji niezbędny jest aparat stały. Natomiast diastemę rozbieżną możemy leczyć aparatami ruchomymi.
Bardzo dobrą metodą na leczenie diastemy jest również wykorzystanie nakładek ortodontycznych. Są to przeźroczyste aparaty na zęby, które są praktycznie niewidoczne – przy wadach zębowych takich jak diastema sprawdzają się bardzo dobrze i pozwalają na szybkie efekty przy braku zakładania metalowych zamków na zęby.
Uzupełnienie luki materiałem kompozytowym
Coraz częściej spotykamy się z określeniem “Bonding” Jest to estetyczne wypełnienie wykonane najczęściej w obrębie górnych przednich zębów. Wykonywane na jednej wizycie często bez szlifowania tkanek zęba. Lekarz nakłada wiele warstw materiału wypełnieniowego – kompozytu. Na nasze zęby celem zmiany ich kształtu lub koloru. Bardzo łatwo w ten sposób również można wykonać zamykanie diastemy.
Należy jednak pamiętać, że bonding nie usuwa przyczyny powstania diastemy i w niektórych przypadkach może wymagać okresowych korekt lub wymiany materiału.
Diastema leczenie protetyczne
W przypadku gdy chcemy wykonać leczenie szybko lub gdy po prostu nie chcemy nosić aparatu ortodontycznego. Możemy wykonać zamykanie diastemy za pomocą licówek. Należy zwrócić tutaj uwagę na to że nie zawsze jest możliwe wykonanie takiego leczenia oraz to, że często trzeba szlifować zęby, co powoduje bezpowrotną utratę szkliwa. Natomiast to leczenie bywa rozwiązaniem rozważanym u pacjentów z rozległymi zniszczeniami zębów. Gdy zęby w większości składają się z wypełnienia założenie koron porcelanowych lub licówek sprawi nie tylko, że zamkniemy diastemę, ale też znacznie zwiększy estetykę naszych zębów.
“Diastema rzadko jest wyłącznie problemem estetycznym. Aby uzyskać trwały efekt leczenia, konieczne jest dokładne ustalenie jej przyczyny oraz często współpraca kilku specjalistów. Pominięcie etapu diagnostyki może prowadzić do nawrotu wady” – mówi dr n. med. Krystian Krupski, specjalista chirurgii stomatologicznej z K2 Dental
Podsumowanie
Diastema to wada, której leczenie powinno być zawsze poprzedzone dokładną diagnostyką. W zależności od przyczyny możliwe jest leczenie chirurgiczne, ortodontyczne, estetyczne lub protetyczne. Najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy plan leczenia jest indywidualnie dopasowany do pacjenta i jego potrzeb.
Bibliografia
1. Jamróz-Wilkońska L, Świerk M, Becker K, Wilkoński W, Chomyszyn-Gajewska M: Diastema –wielodyscyplinarne zagadnienie – przegląd piśmiennictwa i opis przypadku. Część II; Art Dent 2017,64,92-98.)
2. Irena Karłowska “Zarys współczesnej ortodoncji”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wydanie IV, Warszawa 2017
3. Dorota Olczak-Kowalczyk “Współczesna Stomatologia Wieku Rozwojowego” Wydawnictwo Med Tour Press International, Wydanie I, Otwock 2017
4. Eugeniusz Spiechowicz “Protetyka Stomatologiczna” Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wydanie VI, Warszawa 2013
