Zapalenie przyzębia (paradontoza) – przyczyny, objawy i skutki
Przyzębie to zespół struktur otaczających i utrzymujących ząb w zębodole. Składa się ono z dziąsła, ozębnej, cementu korzeniowego i kości wyrostka zębodołowego. Oprócz zakotwiczenia zębów w zębodołach, przyzębie odpowiada również za odczuwanie bólu, ucisku i dotyku, zapewnia obwodowe mechanizmy obronne przeciwko infekcji, umożliwia zmianę położenia zęba oraz pełni funkcje adaptacyjne i naprawcze po urazach.
Uszkodzenie struktur przyzębia prowadzi nie tylko do problemów miejscowych w jamie ustnej, ale również zwiększa ryzyko utraty zębów i powikłań ogólnoustrojowych. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i leczenie choroby.
Zapalenie przyzębia
Zapalenie przyzębia (tzw. „paradontoza”) jest chorobą tkanek podtrzymujących ząb, która doprowadza do utraty przyczepu łącznotkankowego oraz ubytku kości wyrostka zębodołowego. Choroba ta jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty zębów u dorosłych na całym świecie. Wczesnym i odwracalnym stadium choroby przyzębia jest zapalenie dziąseł, które rozwija się na skutek zalegania płytki bakteryjnej. Na tym etapie choroba jest odwracalna i może być łatwo leczona poprzez wykonywanie zabiegów higienizacyjnych jamy ustnej. Brak leczenia powoduje rozprzestrzenianie się bakterii poniżej dziąsła. Dochodzi do zaburzenia równowagi pomiędzy bakteriami płytki nazębnej a naturalnymi mechanizmami obronnymi organizmu. Konsekwencją jest niszczenie kości i rozchwianie zębów, a następnie ich utrata.
Przyczyny paradontozy
Główną przyczyną choroby przyzębia jest długotrwałe nagromadzenie płytki nazębnej, która składa się z bakterii, resztek pokarmowych i śliny. Bakterie te wydzielają toksyny, które prowadzą do stanu zapalnego w tkance przyzębia, co skutkuje niszczeniem tych struktur.
Na rozwój choroby przyzębia wpływa wiele czynników ogólnych i miejscowych:
- palenie papierosów (dym tytoniowy negatywnie wpływa na zdrowie dziąseł i sprzyja rozwojowi infekcji),
- cukrzycę (podwyższony poziom cukru we krwi może prowadzić do osłabienia układu odpornościowego, co zwiększa ryzyko infekcji),
- zmiany hormonalne u kobiet (w trakcie miesiączki, ciąży i menopauzy),
- stres,
- niezdrową dietę,
- otyłość,
- nieprawidłowy zgryz,
- choroby autoimmunologiczne.
Zapalenie przyzębia – objawy
Objawy choroby przyzębia mogą być początkowo niewidoczne lub lekkie, co utrudnia ich wykrycie. Jednym z pierwszych objawów choroby przyzębia jest krwawienie dziąseł podczas szczotkowania zębów lub jedzenia. Może to być również zaczerwienienie i obrzęk dziąseł, rozchwianie zębów, zmiany pozycji zębów, przykry zapach z ust, ból podczas żucia oraz wrażliwość na gorące lub zimne napoje.
Brak dolegliwości bólowych w początkowym stadium nie oznacza, że choroba nie postępuje.
Leczenie paradontozy
Leczenie zapalenia przyzębia zależy od stopnia zaawansowania choroby. Wczesne stadia choroby mogą być łatwiejsze do leczenia. Terapia polega wówczas na zmianie nawyków żywieniowych oraz poprawie higieny jamy ustnej – zmianie techniki szczotkowania na skuteczniejszą, stosowanie nici dentystycznej, płynów do higieny jamy ustnej oraz regularnych wizytach u higienistki, podczas których wykonywany jest skaling i piaskowanie. Procedury te polegają na usunięciu kamienia nazębnego i osadu bakteryjnego z powierzchni zębów oraz spod linii dziąseł.
Jak podkreślają lekarze stomatolodzy pracujący w K2 Dental, leczenie periodontologiczne wymaga systematyczności i współpracy pacjenta.
„W bardziej zaawansowanych przypadkach przeprowadza się zabiegi z zakresu chirurgii periodontologicznej, takie jak zabiegi płatowe, czy regeneracja kości i tkanek miękkich, mające za zadanie usunięcie zainfekowanych tkanek oraz odbudowę struktur przyzębia. Czasami terapia wspomagana jest również antybiotykoterapią. Antybiotyki stosuje się wyłącznie w uzasadnionych przypadkach i na podstawie decyzji lekarza.
W każdym przypadku leczenia choroby przyzębia, ważne jest, aby pacjent kontynuował regularne wizyty u dentysty oraz stosował zdrowe nawyki higieny jamy ustnej, takie jak regularne szczotkowanie zębów, stosowanie nici dentystycznej i płukanie ust” – mówi lek. Aleksandra Podgórska z K2 Dental
Czy paradontoza jest dziedziczna?
Chociaż zapalenie przyzębia nie jest chorobą dziedziczną, to pewne czynniki genetyczne mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia paradontozy. Badania wykazują, że istnieją pewne geny związane z układem odpornościowym, które mogą wpłynąć na podatność na chorobę przyzębia. Jednakże, samo dziedziczenie tych genów nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na rozwój zapalenia przyzębia.
Oznacza to, że odpowiednia higiena jamy ustnej i regularne wizyty kontrolne mogą znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby, nawet u osób z predyspozycjami genetycznymi.
Paradontoza u dzieci
Choroba przyzębia może wystąpić u dzieci, ale jest ona mniej powszechna niż u dorosłych. Najczęstszą formą choroby przyzębia u dzieci jest zapalenie dziąseł. Może jej łatwo zapobiegać poprzez regularne mycie zębów, stosowanie nici dentystycznej, zdrowe odżywianie i regularne wizyty u dentysty. Jeśli choroba przyzębia zostanie zignorowana, może prowadzić do poważniejszych problemów z zębami i tkankami przyzębia w przyszłości. Dlatego ważne jest, aby rodzice nauczyli swoje dzieci właściwej higieny jamy ustnej od najmłodszych lat i regularnie kontrolowali stan ich zębów u dentysty. W przypadku niepokojących objawów wskazana jest konsultacja stomatologiczna u lekarza zajmującego się leczeniem dzieci.
Podsumowanie
Zapalenie przyzębia jest chorobą przewlekłą, która nieleczona prowadzi do stopniowej utraty zębów. Wczesna diagnostyka, prawidłowa higiena jamy ustnej oraz regularne wizyty kontrolne pozwalają skutecznie spowolnić lub zatrzymać postęp choroby i zachować własne uzębienie na długie lata.
Bibliografia:
1. Górska Renata, Konopka Tomasz „Periodontologia współczesna” , Wyd. I, Otwock 2013
2. Hans-Peter Mueller, red. wyd. pol. Renata Górska „Periodontologia” , Wyd. II, Wrocław 2017
3. Pihlstrom B, Michalowicz B, Johnson N. „Periodontal diseases”. Lancet 2005; 366: 1809-20
4. Bartłomiej Górski B. „Wybrane czynniki ryzyka chorób przyzębia w świetle współczesnej wiedzy” Borgis – Nowa Stomatologia 3/2012, s. 126-129
