Jak dobrze umyć zęby?
Prawidłowe mycie zębów wydaje się czynnością prostą i oczywistą. W praktyce jednak wielu dorosłych pacjentów – mimo codziennego szczotkowania – boryka się z próchnicą, krwawieniem dziąseł czy kamieniem nazębnym. Najczęściej problemem nie jest brak regularności, lecz nieprawidłowa technika i źle dobrane akcesoria. Właściwa higiena jamy ustnej pozwala uniknąć kosztownego leczenia i zachować zdrowe zęby na lata.
Czy wybór szczoteczki ma znaczenie?
Dobór szczoteczki powinien zawsze uwzględniać stan dziąseł, skłonność do krwawień oraz ewentualne nadwrażliwości.
Na rynku dostępnych jest wiele wariantów, różniących się od siebie twardością i rodzajem włosia, kształtem główki, czy giętkością rączki. Możemy również wybierać spośród szczoteczek zwykłych oraz elektrycznych (w tym sonicznych).
Do mycia zębów przez dorosłego człowieka najlepiej sprawdzają się te wykonane z włosia syntetycznego (w naturalnym łatwo rozwijają się bakterie), o małej, giętkiej główce, miękkie lub średnio twarde. Stosowanie szczoteczek elektrycznych ułatwia zabiegi higieniczne, jednak swobodnie możemy zastąpić je zwykłymi, pod warunkiem, że będziemy ich używać w sposób poprawny.
Jest zatem kilka czynników na które powinniśmy szczególnie zwrócić uwagę podczas wyboru szczoteczki:
- dobra jakość włókien szczoteczki – włókna syntetyczne (najlepiej zakupić szczoteczkę w renomowanych punktach),
- odpowiednia wielkość główki (dla dzieci ok. 2–2,5 cm, dla dorosłych 2,5–3 cm),
- odpowiednia twardość (najczęściej miękka lub średnia twardość).
Odpowiedni wybór szczoteczki jest uwarunkowany wieloma czynnikami np. nadmiernie krwawiącymi dziąsłami, złą techniką szczotkowania, dużą ilością ubytków klinowych. W razie pytań bądź problemów z doborem szczoteczki bądź końcówki nie bój się zapytać swojej higienistki bądź lekarza stomatologa.
Wybór odpowiedniej pasty
Kolejny etap przygotowania do mycia zębów to wybór odpowiedniej pasty. Tutaj też mamy ogromny wybór, przez pasty o określonych smakach i składzie po te, które spełniać mają konkretne zadania. Przy wyborze powinniśmy kierować się indywidualnymi potrzebami naszej jamy ustnej. Jeśli nie jesteśmy pewni, czego dokładnie potrzebują nasze zęby, najlepiej będzie skontaktować się z naszym stomatologiem.
Nitkowanie i płyn do płukania ust
Ważną, często pomijaną przez Polaków częścią procesu czyszczenia zębów jest stosowanie nici dentystycznych i płynów do płukania ust. Tych pierwszych używać powinniśmy przynajmniej raz dziennie, wieczorem, chociaż jeszcze lepszym pomysłem jest korzystanie z nich po każdym posiłku. Płyn do płukania ust stosujemy po nitkowaniu zębów, najlepiej wieczorem. Pomaga to usunąć te resztki pokarmowe, do których nie dotarła ani szczoteczka, ani nici.
Prawidłowa technika mycia zębów
Jest bardzo dużo metod szczotkowania, które są dedykowane typowo dla kilku grup pacjentów, np.:
- dzieci,
- dorośli,
- osoby z chorobami przyzębia, osoby które posiadają implanty zębowe, prace protetyczne, aparaty ortodontyczne.
Dobór metody szczotkowania powinien być wskazany przez lekarza prowadzącego bądź higienistkę stomatologiczną, która jest w stanie podczas higienizacji bądź leczenia ocenić higienę pacjenta oraz wskazać pacjentowi miejsca, które są niedoczyszczone i zalega na nich płytka nazębna.
Do najczęściej rekomendowanych metod szczotkowania dla dzieci, jak i dorosłych zaliczamy metodę ROLL (obrotowo -wymiatająca), która jest uznana za dużo skuteczniejszą niż metoda tylko ruchami okrężnymi. Metoda ROLL- skutecznie oczyszcza powierzchnie żujące zębów oraz co ważne okolicę „blisko dziąsła” właśnie dzięki ruchom wymiatającym. Dodatkowe ruchy koliste zapobiegają ściąganiu dziąseł i odsłanianiu wrażliwych szyjek zębów. Jest to metoda szczególnie polecana pacjentom bez zaawansowanych chorób przyzębia, jako bezpieczna i łatwa do samodzielnego stosowania w domu.
Warto też podkreślić, że połową sukcesu w szczotkowaniu jest też poświęcona na to odpowiednia ilość czasu, czyli minimum 2 minuty!
Co zrobić najpierw? Szczotkujemy, nitkujemy czy płuczemy jamę ustną?
Według badania przeprowadzonego przez American Academy of Periodontology okazuje się, że lepszy efekt przynosi nitkowanie zębów, następnie szczotkowanie, a na końcu płukanie jamy ustnej. Naukowcy twierdzą że użycie nici jako pierwszej ” rozluźnia” płytkę bakteryjną i resztki pokarmowe zalegające między zębami, a następnie po szczotkowaniu gdy usta przepłukiwane są wodą jama ustna jest oczyszczona z pozostałych resztek. Taka kolejność jest coraz częściej rekomendowana przez lekarzy stomatologów i higienistki w codziennej profilaktyce.
Najważniejsze jest jednak połączenie tych trzech elementów i systematyczność pacjenta. Dzięki każdemu z tych elementów jesteśmy w stanie wyeliminować większą ilość płytki bakteryjnej w jamie ustnej.
Prawidłowe szczotkowanie zębów powinno trwać co najmniej dwie minuty i odbywać się przynajmniej dwa razy dziennie, a najlepiej po każdym posiłku. Szczoteczki nie należy zbyt mocno przyciskać do zębów i dziąseł.
Jak często należy myć zęby?
Zęby powinniśmy myć po każdym posiłku w ciągu dnia, aby usunąć wszystkie resztki jedzenia i nie pozwolić na wytworzenie się płytki bakteryjnej.
Absolutnym minimum jest mycie zębów rano i wieczorem, a szczotkowanie wieczorem uznaje się za najważniejsze ponieważ w trakcie snu spada produkcja śliny, która tworzy barierę przed drobnoustrojami. Poranne szczotkowanie usuwa nam natomiast biofilm nagromadzony podczas snu.
Nie zapominajmy o higienie jamy ustnej zwłaszcza wtedy, kiedy spożywamy słodkie napoje lub produkty, które przywierają do zębów. Pozostawienie resztek takich pokarmów prowadzi do kamienia nazębnego i rozwijania się próchnicy.
Warto odczekać około 30 minut po spożyciu kwaśnych posiłków lub napojów, zanim sięgniemy po szczoteczkę.
Jakie są skutki stosowania nieodpowiedniej higieny jamy ustnej?
Niestosowanie odpowiednich zasad higieny może zapoczątkować powstawanie przewlekłych stanów zapalnych dziąseł , obrzęków dziąseł, nieświeżego oddechu, dużych kieszonek dziąsłowych. Zaniedbania w higienie jamy ustnej bardzo często prowadzą do leczenia, którego można było uniknąć dzięki prostym, codziennym nawykom.
To wszystko prowadzi również do powstania paradontozy, która grozi rozchwianiem zębów a nawet ich utratą.
Regularne mycie zębów jest kluczem do utrzymania zdrowych zębów i dziąseł. Należy również pamiętać, że sama regularność może okazać się niewystarczająca by uchronić nasze zęby przed próchnicą. Równie ważna jest technika szczotkowania, czas i odpowiednio dobrana do potrzeb szczoteczka i pasta – mówi dr n. med. Krystian Krupski z K2 Dental
Podsumowanie
Prawidłowa higiena jamy ustnej to nie tylko codzienny nawyk, ale realna inwestycja w zdrowie zębów i dziąseł na długie lata. Regularne szczotkowanie, właściwa technika, odpowiednio dobrana szczoteczka i pasta, a także nitkowanie i płukanie jamy ustnej pozwalają skutecznie usuwać płytkę bakteryjną i zapobiegać próchnicy, chorobom dziąseł oraz poważniejszym powikłaniom, takim jak paradontoza. Warto pamiętać, że sama częstotliwość mycia zębów nie wystarczy – kluczowe znaczenie mają czas, dokładność i systematyczność. Jeśli masz wątpliwości, czy Twoja technika szczotkowania jest prawidłowa lub jakie produkty najlepiej odpowiadają potrzebom Twojej jamy ustnej, indywidualna konsultacja z lekarzem stomatologiem lub higienistką pozwoli uniknąć błędów i uchronić się przed leczeniem, którego można było łatwo zapobiec.
Bibliografia
1. Zdrowie jamy ustnej. Edukacja i promocja.A.Felton,A.Chapman,S.Felton; s 198-208
2. Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych. Z.Jańczuk; s 339-350
3. „Nowy Gabinet stomatologiczny” nr 6(105)2018r; s 40-42
4. Nazir MA. Prevalence of periodontal disease,its association with systemic diseases and prevention. Int J Health Sci(Qassim).2017;11(2) ;s 72-80
5. Badanie „Wpływ szczotkowania i nitkowania zebów na przestrzenie międzyzębowei zmniejszenie płytki nazebnej oraz retencję fluoru:test kliniczny”
