Borowanie zębów – na czym polega?

Borowanie zębów to jeden z najczęściej wykonywanych zabiegów stomatologicznych, który wciąż budzi wiele obaw u pacjentów. Choć kojarzy się z bólem i dyskomfortem, nowoczesna stomatologia pozwala przeprowadzić leczenie próchnicy w sposób bezpieczny i w pełni kontrolowany. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega borowanie zębów, czy zabieg boli, ile trwa oraz jakie są dostępne alternatywy.

Czym jest borowanie zębów?

„Borowanie” zębów jest jedną z metod leczenia próchnicy. Jest to najstarsza, lecz jak dotąd najbardziej skuteczna metoda walki z próchnicą. Inaczej mówiąc jest to po prostu mechaniczne usuwanie próchnicowo zmienionych tkanek zęba i przygotowanie ich do założenia wypełnienia (tzw. plomby). Wykonuje się to wiertarkami stomatologicznymi.

W praktyce klinicznej borowanie stosuje się w sytuacjach, gdy zmiany próchnicowe przekraczają szkliwo i wymagają dokładnego oczyszczenia zainfekowanych tkanek. Jest to kluczowy etap leczenia, który pozwala zatrzymać dalszy rozwój próchnicy i zabezpieczyć ząb przed powikłaniami.

W zależności od etapu leczenia oraz rodzaju ubytku stomatolog korzysta z różnych narzędzi, które pozwalają precyzyjnie opracować ząb i zachować jak najwięcej zdrowych tkanek. Wyróżniamy wiertarki szybkoobrotowe, turbiny, które napędzane są sprzężonym powietrzem oraz wolnoobrotowe, czyli kątnice i prostnice do których napędu służą wbudowane niewielkie silniki elektryczne. Na końcach tych wiertarek montuje się wymienne wiertła, których kształt i rozmiar różną się w zależności od potrzeb operatora.

Dobór odpowiednich narzędzi oraz techniki opracowania ubytku ma kluczowe znaczenie dla komfortu pacjenta i trwałości wypełnienia. Dzięki nowoczesnemu sprzętowi możliwe jest leczenie zębów z dużą precyzją i minimalną ingerencją w zdrowe struktury.

Ile czasu trwa „borowanie” zęba?

„Borowanie” zęba przeważnie trwa kilka minut, lecz w zależności od lokalizacji miejsca preparacji, rozległości ubytku i współpracy pacjenta zabieg ten może znacznie się wydłużyć. Po opracowaniu ubytku lekarz dentysta zakłada wypełnienie, które jest kosmetycznie zbliżone do zdrowych tkanek zęba. Na koniec tak zwaną plombę trzeba opracować z ostrych brzegów, dopasować do warunków zgryzowych. Tak więc leczenie próchnicy jednego zęba trwa około trzydziestu minut.

Warto pamiętać, że czas wizyty obejmuje nie tylko samo borowanie, ale również dokładne oczyszczenie ubytku, założenie wypełnienia oraz jego dopasowanie do zgryzu, co ma ogromne znaczenie dla komfortu pacjenta po leczeniu.

Sprawdź: Stomatologia Gdańsk

Co zrobić w przypadku, gdy pojawi się ból zęba po „borowaniu”?

U części pacjentów po leczeniu próchnicy może wystąpić przejściowy dyskomfort, który nie zawsze oznacza powikłanie. Jest to naturalna reakcja zęba na ingerencję i w większości przypadków ustępuje samoistnie.

Zdarza się często, że po wierceniu w głębszych ubytkach dochodzi do nadwrażliwości pozabiegowej. Jest to stan, w którym kilka, a nawet w niektórych przypadkach kilkanaście dni po wizycie u dentysty pacjent odczuwa delikatny ból lub inne nieprzyjemne uczucie w zębie, który był leczony. W większości przypadków ból mija samoistnie, lecz warto w tym czasie stosować preparaty służące zwalczaniu nadwrażliwości. W przypadku uciążliwego bólu można zażyć lek przeciwbólowy, a w ostateczności, gdy poprawa nie nastąpi konieczne będzie leczenie kanałowe.

Czy „borowanie” boli?

Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez pacjentów przed wizytą jest to, czy borowanie zęba wiąże się z bólem.

Alternatywa dla „borowania”.

Alternatywą dla borowania są inne możliwości opracowywania ubytków. Należą do nich:

• Laser – użycie lasera do leczenia próchnicy jest możliwe nawet w przypadku głębokich ubytków. Niestety nie nadaje się on do ubytków trudno dostępnych, jak i do usuwania starych plomb, które pod wpływem wiązki lasera ulegają stopieniu. Metoda ta jest zupełnie bezbolesna, a podczas wizyty brak jest nieprzyjemnych dźwięków, drgań oraz zapachów, które towarzyszą podczas zwykłego borowania. Użycie lasera jest jednak bardzo drogie. Wymagana jest również znaczna precyzja lekarza dentysty, ponieważ bardzo łatwo jest usunąć zdrowe tkanki.
• Żel Carisolv – żel ten powstaje na skutek zmieszania dwóch preparatów. Nakłada się go na zmienione próchnicowo tkanki w celu ich rozmiękczenia. Następnie za pomocą specjalnych narzędzi ręcznych zeskrobuje się zainfekowane tkanki. Dużą zaletą żelu jest fakt, iż rozpuszcza on tylko chore tkanki. Metoda ta jest wykorzystywana do leczenia małych ubytków próchnicowych. Niestety w wielu przypadkach i tak konieczne jest użycie wiertarek stomatologicznych do dokładnego doczyszczenia zęba lub do wstępnego otwarcia ubytku.
• Abrazja powietrzna – w metodzie tej wykorzystywana jest specjalna, cienka dysza, z której pod wysokim ciśnieniem wydostaję się tlenek glinu, który ściera zainfekowane tkanki zęba. Zabieg przeważnie jest bezbolesny, jednak nie zawsze udaje się nam to osiągnąć. Tak, jak w przypadku żelu Carisolv, nie zawsze możliwe jest leczenie za pomocą samej abrazji powietrznej i niezbędne jest użycie wiertarek stomatologicznych.
• Metoda Atraumatyczna – oparta jest na usuwaniu próchnicy za pomocą ekskawatorów, dłutek itp. Wykorzystywana jest u osób niepełnosprawnych, z dentofobią oraz w warunkach polowych jak i krajach, w których dostęp do prądu jest ograniczony. Zamiast osuszania ubytku dmuchawką, wykorzystuje się watkę. Natomiast wypełnia się za pomocą chemoutwardzalnego glassjonomeru, czyli materiału, który uwalnia większą ilość fluorków, niż pozostałe materiały.

Niestety żadna z powyższych metod nie jest w stanie wyprzeć całkowicie tradycyjnego opracowania ubytków próchnicowych. Każda z nich ma wady, które wykluczają stosowanie tych metod na wyłączność.

Wybór metody leczenia zawsze zależy od rozległości ubytku, jego lokalizacji oraz indywidualnych warunków w jamie ustnej pacjenta. W wielu przypadkach klasyczne borowanie pozostaje najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym rozwiązaniem.

Jak zapobiegać próchnicy?

Głównym sposobem pozwalającym uniknąć lub zmniejszyć ryzyko pojawienia się próchnicy jest regularna i prawidłowa higiena jamy ustnej. Prawidłowe szczotkowanie po każdym posiłku oraz zabiegi takie jak, nitkowanie zębów czy używanie irygatora pozwoli nam uniknąć zalegania resztek pokarmu, które są pożywką dla bakterii próchnicotwórczych. Preparaty zawierające związki fluoru, który jest bakteriostatyczny, uniemożliwią rozmnażanie się bakterii w jamie ustnej.

Sprawdź zabiegi higienizacyjne w gabinecie.

Częste podjadanie słodkich i wysokokalorycznych pokarmów spowoduje, że niskie, ciągle utrzymujące się pH w jamie ustnej, będzie kolejnym czynnikiem powstawania ubytków próchnicowych poprzez demineralizację tkanek zęba.

Regularne wizyty u stomatologa umożliwią szybkie wykrycie początkowego stadium próchnicy, wyleczenie ubytków oraz eliminację czynników sprzyjających powstawaniu próchnicy takich jak, np. usunięcie kamienia nazębnego i osadu.

Systematyczna profilaktyka oraz regularne wizyty kontrolne pozwalają wykryć próchnicę na bardzo wczesnym etapie, często jeszcze zanim konieczne będzie borowanie zęba.

Podsumowanie

Borowanie zębów jest skuteczną i sprawdzoną metodą leczenia próchnicy, która pozwala zachować ząb i przywrócić jego prawidłową funkcję. Dzięki nowoczesnym znieczuleniom oraz precyzyjnym narzędziom zabieg ten jest obecnie bezpieczny i komfortowy dla pacjenta. W przypadku bólu lub podejrzenia próchnicy warto jak najszybciej zgłosić się na konsultację stomatologiczną.

---

Bibliografia

1. Zbigniew Jańczuk, Urszula Kaczmarek, Mariusz Lipski: Stomatologia zachowawcza z endodoncją, Warszawa 2014, PZWL
2. Piątowska D.: Kariologia współczesna. Postępowanie kliniczne